RUMI - AH QUEL ETRE SANS COULEUR, SANS CARACTERE JE SUIS...

Ah quel être sans couleur et sans caractère que moi!

Quand me verrai-je tel que je suis ?

Tu dis "sonde ta conscience "
Mais où est la conscience en moi ?

Quand se calmera le cœur
De cet imperturbable en moi ?

Tout l’océan que je suis s’est englouti par le dedans,
Prodige de l’étendue d’eau sans rivages que je suis

Ce monde et l’autre me tracassent
Car tous les deux se sont perdus dans le monde que je suis

Je suis libre d’ambition, hors d’atteinte comme un pauvre  
Homme sans passion et sans ressource que je suis

Amour, ai-je-dit, nous sommes de la même essence
Il demanda ce qu’est l’essence pour l’évidence que je suis

Je dis : tu es celui qui est *
Il dit : Silence 
Qui je suis n’est pas encore dans le langage

Je dis « si tu n'es pas dans le langage,  
éloges soient faites au narrateur sans paroles que je suis"

Moi qui m’annihilais ainsi qu’une  brume sans substance
éloges soient faites à ce laquais estropié qui est en moi

Vint un cri : "Ne te hâte pas, reviens ici
En la présence immatérielle que je suis

Moi, qui ai vu Shams de Tabriz,
Océan, mine et trésor rares que je suis ! 


Rumi Molawi
adapté du persan par Sylvie M. Miller

écouter le poème ICI

اه چه بی‌رنگ و بی‌نشان که منم
کی ببینم مرا چنان که منم

گفتی اسرار در میان آور
کو میان اندر این میان که منم

کی شود این روان من ساکن
این چنین ساکن روان که منم

بحر من غرقه گشت هم در خویش
بوالعجب بحر بی‌کران که منم

این جهان و آن جهان مرا مطلب
کاین دو گم شد در آن جهان که منم

فارغ از سودم و زیان چو عدم
طرفه بی‌سود و بی‌زیان که منم

گفتم ای جان تو عین مایی گفت
عین چه بود در این عیان که منم

گفتم آنی بگفت‌های خموش
در زبان نامده‌ست آن که منم

گفتم اندر زبان چو درنامد
اینت گویای بی‌زبان که منم

می شدم در فنا چو مه بی‌پا
اینت بی‌پای پادوان که منم

بانگ آمد چه می دوی بنگر
در چنین ظاهر نهان که منم

شمس تبریز را چو دیدم من
نادره بحر و گنج و کان که منم

Rumi - HIER AU SOIR, QU'AS-TU BU MON COEUR?

Qu'as-tu bu hier soir, mon coeur,
Dis-le, ne dissimule pas,

Ne tourne pas ta face au ciel 
comme un innocent sans voix

Etait-ce la coupe d’excellence, la sucrerie 
de délivrance ?
L'odeur du vin est évidente, même si tu manges du melon *

Au jour de ton alliance à Dieu
Ton âme a eu l'occasion
De boire une coupe à ta table

Tu es esprit sans consistance
Ne cherche pas les égards 

Tu t'es versé du vin hier
Tu t'es détourné de nous
Je t'y ai pris, encore une fois,

Ne le fais pas une autre fois.

Je suis entier un gobelet 
Pris d'ivresse et corrompu
Avec toi, droit comme une flèche,
Ne la retourne pas sur moi

O mon cœur déchiqueté,  l’espoir en lui est mon salut
Il est mon abri,  mon support

Ne compte pas sur ce monde
Toi dont la richesse tient toute la mesure de ton chant

Si d’aventure, une fois, tu n’atteignais pas l’extase
Ne t’en prends pas à ta voix, c’est que tu as fait sonner
Les trompettes de la résurrection,
Que tu as tout exagéré,

Ton souffle est l’âme de ta gorge
Ne gémis pas sans mon gosier


Que la charge de mon âme ait atteint le déséspoir
Que le couteau ait touché l'os
Si je gémis, il me dit :


« ne t’explique pas, ne t'échappe pas,
ne gémis pas pour qu’à mon tour
je me mette à gémir pour toi
tu es le loup,
moi le berger
ne te fais pas berger comme moi
tous les jardins de ton aurore sont porteurs de pommes pour moi
quand tu auras vu mon visage, cesse de t’adresser au monde
Moïse, à jeun, téta sa mère
elle lui dit  "je suis ta mère ne réclame aucune nourrice"

Bois du vin, sois fasciné,
Deviens la vie, tout entier
Perçois le vin comme une agate
Et en pensant aux agates, ne fais pas de prospection

Vin vulgaire à l'extérieur

Vin illuminé dedans
S'il est exposé dans l'haleine
Toi, ne l’exprime pas en mots

Shams Eddine vient de Tabriz, comme la nouvelle lune **

Poursuis la flamme du regard, 
Ne cherche pas le bougeoir

Molana Djalal Eddin Mohammad Molawi Balkhi Rumi (1207–1273)

interprété du persan par Sylvie M. Miller

*même si tu manges du melon: dans le texte "ne mange pas de melon"

** Shams Eddin : Rumi lui-même eut un guide spirituel - Shams Eddin de Tabriz, un dervish errant qui montra à Rumi le chemin de l'amour mystique. Rumi l'appelle `le soleil de la vérité'. Si profonde son influence sur Rumi que ce dernier utilisa son nom pour signer la plupart de ses quatrains. Le Diwan de Rumi porte ainsi le titre de Diwane Shamse Tabrizi. Shams Eddin n'observait  pas la Shariah, la loi sainte de l'Islam. Il croyait qu'il ne faisait qu'un avec la lumière du prophète.

 

دوش چه خورده ای دلا راست بگو نهان مکن            چون خمشان بی گنه روی بر آسمان مکن
باده خاص خورده ای نقل خلاص خورده ای               بوی شراب می زند خربزه در دهان مکن
روز الست جان تو خورد میی ز خوان تو                   خواجه لامکان تویی بندگی مکان مکن
دوش شراب ریختی وز بر ما گریختی                       بار دگر گرفتمت بار دگر چنان مکن
من همگی تراستم مست می وفاستم                   با تو چو تیر راستم تیر مرا کمان مکن
ای دل پاره پاره ام دیدن او است چاره ام                   او است پناه و پشت من تکیه بر این جهان مکن
ای همه خلق نای تو پر شده از نوای تو                    گر نه سماع باره ای دست به نای جان مکن
نفخ نفخت کرده ای در همه دردمیده ای                   چون دم توست جان نی بی نی ما فغان مکن
کار دلم به جان رسد کارد به استخوان رسد               ناله کنم بگویدم دم مزن و بیان مکن
ناله مکن که تا که من ناله کنم برای تو                     گرگ تویی شبان منم خویش چو من شبان مکن
هر بن بامداد تو جانب ما کشی سبو                       کای تو بدیده روی من روی به این و آن مکن
شیر چشید موسی از مادر خویش ناشتا                  گفت که مادرت منم میل به دایگان مکن
باده بنوش مات شو جمله تن حیات شو                   باده چون عقیق بین یاد عقیق کان مکن
باده عام از برون باده عارف از درون                           بوی دهان بیان کند تو به زبان بیان مکن

از تبریز شمس دین می رسدم چو ماه نو

چشم سوی چراغ کن سوی چراغدان مکن

Rumi - NE T'AI-JE PAS DIT?

Ne t’ai-je pas dit
Ne va pas là
car ta famille - c’est moi,
Moi, la seule source de vie
en ce monde transitoire?

Et si de rage tu parcours cent mille ans pour t’éloigner
De moi vers l’éternité,
Je serai ton point de retour
Car je suis ton aboutissement

Ne t’ai-je pas dit
ne sois pas
satisfait des plans du monde
car je suis celui qui peint
l'enceinte
de ta béatitude ?

Ne t’ai-je pas dit
je suis la mer,
toi le poisson
ne t’assèche pas
car je suis ton eau limpide?

Ne t’ai-je pas dit
" Evite -
les mailles où tombent les oiseaux,
viens à moi qui suis la force
de ton vol, tes ailes,
ton pas " ?

Ne t’ai-je pas dit:
laisse les
t'isoler,
te
décourager,
c’est moi le feu, le rayonnement,
la chaleur
que tu respires?

Ne t’ai-je pas dit
tu as
des faces laides cachées en toi

pour te faire oublier que c'est moi
la source de tes qualités?

Si la lumière est dans ton coeur
sache où trouver ta maison
et si tu es loyal à Dieu
je suis ton âme
Sache-le



Molana Djalal Eddin Mohammad Molawi Balkhi Rumi (1207–1273)
traduit du Persan par Sylvie M. Miller


نگفتمت مرو آنجا
نگفتمت مرو آنجا که آشنات منم؟ در این سراب فنا چشمه حیات منم؟
وگر به خشم روی صد هزار سال زمن به عاقبت به من آیی که منتهات منم؟
نگفتمت که به نقش جهان مشو راضی که نقش بند سرا پرده رضایت منم؟
نگفتمت که منم بحر و تو یکی ماهی مرو به خشک که دریای با صفات منم؟
نگفتمت که چو مرغان به سوی دام مرو بیا که قوت پرواز و پر و پات منم؟
نگفتمت که تو را ره زنند و سرد کنند که آتش و تپش و گرمی هوات منم؟
نگفتمت که صفتهای زشت در تو نهند که گم کنی که سرچشمه صفات منم؟
نگفتمت که مگو کار بنده از چه جهت، نظام گیرد خلاق بی جهات منم؟
اگر چراغ دلی دان که راه خانه کجاست وگر خدا صفتی دان که کدخدات منم

Rumi - NE DIS RIEN

Je suis l’esclave de la lune
Ne mentionne que la lune

Auprès de moi,
n'aie qu'un discours de chandelles et de sucre

Ne parle pas de chagrin mais de trésor
ne souffre pas d'être tenu sans nouvelles
Ne dis rien

Hier soir je suis devenu fou
l’amour m'ayant vu, me dit:
"Me voici!
Ne hurle pas,
ne déchire pas tes habits,
ne dis rien"

J'ai répondu: "Hélas, Amour,
c’est autre chose que je crains."
Alors, lui:
"Cette autre chose, vois-tu, n'est plus,
ne dis rien.
Moi, je te dirai des mots
secrets que tu ponctueras
de la tête
sinon à elle
ne dis rien "

Je dis
"Qui donc porte un tel visage ?
Qui de l'ange ou de l'humain ?"
Il dit
"Ni ange, ni humain
Ne dis rien"

Je dis "dis-moi, bouleverse-moi"

il dit
"Sois-le et reste-le,
ne dis rien. O, toi qui vis en cette maison
pleine de désirs et d’illusions!
lève-toi,
pars, plie bagage.
Ne dis rien"


Molana Djalal Eddin Mohammad Molawi Balkhi Rumi((1207–1273)
traduit du Persan par Sylvie M. Miller

هیچ مگو

من غلام قمرم غیر قمر هیچ مگو

پیش من جز سخن شمع و شکر هیچ مگو

سخن رنج مگو جز سخن گنج مگو

ور از این بی‌خبری رنج مبرهیچ مگو

دوش دیوانه شدم عشق مرا دید و بگفت

آمدم نعره مزن جامه مدر هیج مگو

گفتم ای عشق من از چیز دگر می‌ترسم

گفت آن چیز دگر نیست دگر هیچ مگو

من به گوش تو سخن‌های نهان خواهم گفت

سر بجنبان که بلی جز تو به سر هیچ مگو

گفتم این روی فرشته است عجب یا بشر است

گفت این غیر فرشته است و بشر هیچ مگو

گفتم این چیست بگو زیر و زبر خواهم شد

گفت می‌باش چنین زیر و زبر هیچ مگو

ای نشسته تو در این خانه پر نقش خیال

خیز از این خانه برو رخت ببر هیچ مگو

مولانا

دیوان شمس

 غزبیات

écouter le poème récité par A. Shamlu

Rumi - FURTIVE, TU VAS COMME UNE VIE, A L'INTERIEUR DE MA VIE

Furtive,
tu vas, comme une vie,
à l'intérieur de ma vie.

Cyprès, tu es ma pavane,
Oh, toi, splendeur de mon jardin!

Ne passe pas sans m'emmener
- sans ton habit -
Vie de la vie!
Reste à portée de mes yeux,
Oh, ma flamme lumineuse!

J’embrasserai sept nuées, dépasserai sept océans
pour que tu erres, éperdue,
dans ma vie désorientée

Depuis ta survenue en moi, je n'ai de cesse de prier,
de cesse de rendre grâce,
Toi!
dont la vue est ma croyance et le visage, ma religion

Par toi, sans jambes ni volonté,
sans nourriture et sans sommeil,
je vais ivre et souriant,
Oh Joseph
de mon Canaân!

Par ta bonté, je me suis
reconverti à la vie
et je me dérobe à moi
Oh toi qui vas, clandestine, dans le secret de mon être!

A cause de toi, mon regard s'est agrémenté de fleurs
Oh, ton oeil ivre de narcisses!
Oh, branches surchargées de toi!
Oh toi, mon jardin perpétuel!

Un coup,
tu fais lever mon sang,
un coup,
tu m’entraînes au jardin

Tu m’attires sous la lampe, pour que mes yeux s'écarquillent

Ma vie, atome dans l'espace,
semble privée de gravité

Pourquoi, lorsque tu n'es pas,
Pourquoi demander pourquoi?

Oh
Toi, d'où coulent mes quatre sens!


Molana Djalal Eddin Mohammad Molawi Balkhi Rumi(1207–1273)
traduit du Persan par Sylvie M. Miller



دزدیده چون جان میروی اندر میان جان من - مولوی

دزدیده چون جان میروی اندر میان جان من
سرو خرامان منی ای رونق بستان من
چون میروی بی من مرو ای جان جان بی تن مرو
و از چشم من بیرون مشو ای شعله تابان من
هفت آسمان را بر درم و از هفت دریا بگذرم
چون دلبرانه بنگری در جان سرگردان من
تا آمدی اندر برم شد کفر و ایمان چاکرم
ای دیدن تو دین من و ای روی تو ایمان من
بی پا سر کردی مرا بی خواب و خور کردی مرا
سرمست و خندان اندرآ ای یوسف کنعان من
از لطف تو چون جان شدم و از خویشتن پنهان شدم
ای هست تو پنهان شده در هستی پنهان من
گل جامه در از دست تو ای چشم نرگس مست تو
ای شاخه ها آبست تو ای باغ بی پایان من
یک لحظه داغم میکشی یکدم به باغم میکشی
پیش چراغم میکشی تا وا شود چشمان من

جانم چو ذره در هوا چون شد زه ثقلی جدا
بی تو چرا باشد چرا ای اصل چار ارکان من

مولانا، کلیات شمس تبریزی، غزل ۱۷۸۶

écouter le poème récité par Ahmad Shamlu